Het verhaal in beeld

Onbekend, 1916. Stoomtram MET op wisselplaats Voorburg-remise aan de Achterweg, op weg naar Den Haag. (1V1916-2). Gemeentearchief Den Haag.

Stoomtram Voorburg naar Den Haag

In deze tram ontmoeten Gerard (Geerts vader) en Rietje (Geerts moeder) elkaar. Gerard stapt in bij Voorburg en zoekt elke ochtend een plekje naast haar. De tram eindigt bij het Korte Voorhout.

Onbekend, 1910. Binnenhof met Ridderzaal, Den Haag. (0.11264). Gemeentearchief Den Haag.

Binnenhof met Ridderzaal, Den Haag

Gerard werkt hier als jonge ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij bewaakt de Nederlandse neutraliteit tijdens de Eerste Wereldoorlog. In 1918 overlijdt hij aan de Spaanse Griep. Zijn zoontje Geert is dan anderhalf jaar oud.

Fototechnische Dienst Rotterdam, 1948. Pleretstraat, achterzijde van huizen op het binnenterrein tussen de Pleretstraat en Van Reynstraat. Topografie Rotterdam (4202 / XXV-530-13-1-TM-2). Stadsarchief Rotterdam. CC BY 4.0

Van Reynstraat Rotterdam

Eerste woning van Gijsbert en Saartje, Miekes dove ouders. Nummer 2, tweehoog, in Crooswijk, schuin tegenover het slachthuis aan de Boezemstraat. Hier groeit Mieke op in een gezin waar gebarentaal de eerste taal is.

Fototechnische Dienst Rotterdam, 1947. De Zoomstraat. Dienst Gemeentewerken / Dienst Gemeentelijke Gebouwen (4204 / 296). Stadsarchief Rotterdam. CC BY 4.0

Zoomstraat 78b Rotterdam

Het gezin Van den Spieringhe verhuist naar nummer 78b in het Oude Noorden. Mieke wordt hier geboren en groeit hier op met Marrigje, Betsie en later baby Adrie. Dit blijft het ouderlijk huis gedurende het hele verhaal, ook tijdens de oorlog.

Anoniem, 1914. Gerard Scholtenstraat ter hoogte van de 3e Pijnackerstraat, vanuit het oosten. Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam (4029 / PBK-2203). Stadsarchief Rotterdam.

Gerard Scholtenstraat Rotterdam

Hier staat de dovenkerk en dovenvereniging 'Draagt Elkanders Lasten.' Het centrale ontmoetingspunt van de Rotterdamse dovengemeenschap. Hier leren Gijsbert en Saartje (Miekes ouders) elkaar kennen. Hier komen de doven samen in hun eigen taal.

Anoniem, 1938. Bergweg met links de Van den Hoonaardstraat. Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam (4029 / PBK-7908). Stadsarchief Rotterdam.

Van den Hoonaardstraat Rotterdam

Het pleeggezin Van Weely. Geert woont hier met zijn dove pleegbroers vanaf zijn kindertijd. In oktober 1944 trouwen Geert en Mieke en betrekken zij een kamer op nummer 16a, recht tegenover het pleeggezin.

Doofstommeninstituut Rotterdam

Het hart van de trilogie. Geert groeit hier op als doof weeskind in een pleeggezin. De dovengemeenschap komt hier samen voor klaverjasavonden en bijeenkomsten. Na het bombardement van 1940 staat het gebouw ineens in niemandsland als een van de weinige overgebleven panden aan de Coolsingel.

Anoniem, 1930. Het Bergwegziekenhuis aan de Bergweg, uit het noorden. Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam (4029 / PBK-241). Stadsarchief Rotterdam.

Bergwegziekenhuis Rotterdam

Mieke (dan 7 jaar) wordt ernstig ziek. Difterie. Bloederige zakdoek, opgezwollen keel. Dokter Bavinck stuurt haar naar het Bergwegziekenhuis, waar ook haar oom Johan al ligt. Het is haar eerste grote ziekenhuisopname.

Fototechnische Dienst Rotterdam, 1935. Het hulpziekenhuis aan de Linker Rottekade, ziekenhuisbarakken op het Schuttersveld uit het oosten. Topografie Rotterdam (4202 / XIX-29). Stadsarchief Rotterdam.

Ziekenhuisbarakken Schuttersveld Rotterdam

Mieke (dan 9 jaar) krijgt roodvonk en moet minimaal zes weken in quarantaine in de barakken achter het Schuttersveld, waar normaal de mariniers oefenen. Vanuit de barakken ziet ze de atletiekwedstrijden van Pro Patria. Daar loopt ook de jonge Geert hard. Het is de eerste keer dat Mieke hem bewust opmerkt.

Anoniem, 1940. Gezicht op de Oudehavenkade met het verwoeste gebouw Plan C, op de achtergrond het Witte Huis. Fotocollectie algemeen deel 1 (4100 / 2001-1897). Stadsarchief Rotterdam.

Witte Huis, Oude Haven Rotterdam

Geert is in zijn witte schildersoverall bezig het Witte Huis te verven voor zijn werkgever Vink & Van Keekum. Dan valt Duitsland Nederland binnen. Rondom het Witte Huis breken gevechten uit, kogels vliegen door de ramen. Geert hoort niets. Twee mannen trekken hem een portiek in en redden zijn leven.

Anoniem, 1940. Puinresten na het bombardement van 14 mei 1940, Inrichting voor Doofstommenonderwijs aan de Ammanstraat. Fotocollectie algemeen deel 1 (4100 / 1979-1401). Stadsarchief Rotterdam.

Centrum Rotterdam na het bombardement

Negentig Duitse Heinkels bombarderen het centrum. Gijsbert en Mieke lopen na het bombardement over de Stadhoudersweg en zien vanaf de Heulbrug de vuurzee boven de Schie. Gijsbert gebaart: 'Zoveel vliegtuigen. Zoveel bommen. Ik niet horen waar bommen.' De dovenschool aan de Ammanstraat staat ineens pontificaal in niemandsland.

Anoniem, 1938. Gezicht op de Gouvernestraat. Topografie Rotterdam (4202 / XXV-221-00-00-01). Stadsarchief Rotterdam.

Gouvernestraat 22 Rotterdam (Vink & Van Keekum)

Geerts werkgever Vink & Van Keekum was oorspronkelijk gevestigd op Diergaardelaan 74, maar dat pand wordt verwoest bij het bombardement. In de krant verschijnt de advertentie: 'Schildersbedrijf Vink & Van Keekum, v/h Diergaardelaan 74 nu Gouvernestraat 22.' Geert blijft er werken.

H.F. Grimeijer, april 1943. Bombardement op Rotterdam West, het getroffen gebied tussen Hudsonstraat en Schiedamseweg gezien vanaf het Marconiplein. Collectie H.F. Grimeijer (4156 / 1980-5378). Stadsarchief Rotterdam. CC BY 4.0

Bombardement Rotterdam West

Geallieerde bommenwerpers richten zich op werf Wilton Fijenoord, maar door harde westenwind drijven de bommen af naar de woonwijken. Tante Elly (favoriete zus van Saartje) en nichtje Marry komen om. Nichtje kleine Elly wordt pas dagen later gevonden. Het zijn dezelfde nichtjes waar Geert en Mieke om de veertien dagen op pasten. Mieke is er kapot van.

1943. Bombardement Rotterdam West en begrafenis slachtoffers. Stadsarchief Rotterdam. Public Domain.

Bombardement Rotterdam West (video)

Beelden van het bombardement op Rotterdam West en de begrafenis van de slachtoffers.

Anoniem, 1930. Straatweg met rechts de uitspanning Lommerijk, Hillegersberg. Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam (4029 / PBK-2008-518). Stadsarchief Rotterdam.

Razzia Hillegersberg, Rotterdam

Mannen tussen 18 en 35 moeten zich melden voor de Arbeitseinsatz in Duitsland. De dovengemeenschap is extra bang: in Duitsland zijn doven gesteriliseerd. Geert, een jongeman in de kracht van zijn leven, werkt nog steeds niet in Duitsland, tegen de bevelen van de bezetter in.

H.F. Grimeijer, 5 september 1944. Duitse militairen vertrekken met paard en wagen in de Van Vollenhovenstraat tijdens Dolle Dinsdag. Collectie Historiefoto's (4282 / XXXIII-642-04). Stadsarchief Rotterdam.

Dolle Dinsdag Rotterdam

Het gerucht gaat dat de geallieerden al in Nederland zijn. Paniek bij de bezetter: Duitse militairen vluchten met paard en wagen uit de stad. Maar de bevrijding blijft uit.

J. van Rhijn, 1944-1945. Vier vermagerde Rotterdamse kinderen tijdens de Hongerwinter. Collectie Historiefoto's (4282 / 1971-2181). Stadsarchief Rotterdam. CC BY 4.0

Hongerwinter Rotterdam

Geen voedsel, geen brandstof. Tulpenbollen door de aardappelen. Het broodrantsoen wordt teruggebracht tot een halfje per week. Gaarkeukens sluiten. Uiteindelijk besluiten Geert en Mieke met de fiets naar Aalten te vluchten.

Onbekend, 1945. Bevrijding Aalten. Beeldbank Oud Aalten (beeldbank.oudaalten.nl).

Bevrijding Aalten

Canadese tanks trekken de Achterhoek binnen. Geert, Mieke, Saartje en de kinderen zitten op boerderij Knuvers van de familie Lammers aan de Bruninkweg. De vlaggen gaan uit. Via de radio horen ze koningin Wilhelmina spreken. Mieke vertaalt haar woorden in gebarentaal naar Geert.